लोकांसाठीलोकांनीउत्तरदायित्वcontact@aaplaswarajya.org

हक्क → वापरण्याची पद्धत

“माझं कोण ऐकणार?” पासून “योग्य mechanism कोणता?” पर्यंत.

सगळ्या समस्यांसाठी RTI नाही. सगळ्यांसाठी grievance portalही नाही. योग्य साधन योग्य कामासाठी वापरले तर व्यवस्थेची स्वतःची accountability तुमच्या बाजूने काम करू शकते.

RTI

माहिती/नोंदी हव्या आहेत

कामाचा आदेश, sanctioned amount, file status, correspondence, inspection report, contractor details अशा अस्तित्वात असलेल्या records साठी RTI उपयोगी.

वापरा जेव्हा: तुम्हाला माहिती हवी आहे; service delivery करवून घेण्यासाठी RTI स्वतः complaint substitute नाही.
RTS

Notified सरकारी सेवा उशिरा/नाकारली

Maharashtra Right to Public Services Act अंतर्गत notified service prescribed वेळेत न मिळाल्यास first व second appeal आणि नंतर Commission कडे third appealची व्यवस्था आहे.

महत्त्वाचे: सर्व सरकारी कामे notified service नसतात. आधी service list व time limit तपासा.
CPGRAMS

Public service grievance

CPGRAMS 24x7 grievance platform असून केंद्र मंत्रालये/विभाग व States शी जोडलेले आहे. grievance ID track करता येतो आणि poor resolution rating नंतर appeal option उपलब्ध होऊ शकतो.

CPGRAMS घेत नाही: RTI matters, court/sub-judice matters आणि portal वर नमूद काही इतर categories.
नागरिक सनद

विभागाने स्वतः काय promise केले?

Citizen Charter किंवा notified-service list मध्ये सेवा, designated officer, वेळमर्यादा व appeal authorities मिळू शकतात. तक्रारीपूर्वी हा सर्वात कमी वापरला जाणारा पण उपयोगी document आहे.

पुराव्याची ताकद

“मी सांगितलं होतं” पेक्षा chronology जास्त मजबूत.

01तारीख व वेळ
02Complaint / application ID
03फोटो / document / acknowledgement
04काय उत्तर मिळालं किंवा मिळालं नाही
तुम्ही एस्कलेट करता तेव्हा प्रत्येक वेळी पूर्ण कथा पुन्हा लिहू नका. एक chronology, references आणि लागू नियम जोडा.
RTS

Maharashtra RTS: service delay ला appeal आहे

राज्याच्या current RTS मार्गदर्शनानुसार eligible notified service वेळेत न दिल्यास किंवा योग्य कारणाशिवाय नाकारल्यास first/second appeal आणि Commission कडे third appeal करता येतो; erring officer वर प्रकरणानुसार ₹5,000 पर्यंत penaltyची तरतूद आहे.

पडताळणी: 21 Aug 2026 · Maharashtra State Commission for Right to Services · Act PDF